Μια εταιρεία που πωλεί ψυγεία και που εργοδοτεί 10 άτομα προσωπικό, κάθε τέλος του μήνα έχει κάποια έξοδα. Μισθούς, ενοίκιο, ρεύμα, αγορά ψυγείων για να έχει σε στοκ για πώληση, κοινωνικές ασφαλίσεις κλπ. Οι περισσότερες από αυτές τις δαπάνες πρέπει να πληρώνονται κάθε 1η του μήνα.
Επειδή όμως μια εταιρεία δεν εισπράττει σε αυτή τη βάση από τον κόσμο, δηλαδή ένα μήνα μπορεί να έχει πολλές πωλήσεις, άλλους μήνες μπορεί να μην έχει τι κάνει; Πάει στη τράπεζα και ανοίγει ένα τρεχούμενο λογαριασμό π.χ. για €10.000 έτσι που αν τέλος του μήνα δεν καταφέρει να συγκεντρώσει τα χρήματα που χρειάζεται για να καλύψει τις υποχρεώσεις της, τότε να μπορεί να «δανειστεί» και να τα ξεπληρώσει μόλις έχει έσοδα.
Το ίδιο συμβαίνει με το κράτος. Αφού και το κράτος είναι μια μορφή επιχείρησης. Κάθε μήνα έχει να πληρώσει τους δημοσίους υπαλλήλους, να πληρώσει συντάξεις, ενοίκια για τα κυβερνητικά κτίρια, χρήματα που πρέπει να πληρώσει για έργα που κάνει κλπ. Όμως δεν έχει κάθε μήνα εισοδήματα από φόρους, ΦΠΑ κλπ στην ώρα τους. Όμως το κράτος δεν μπορεί να αποταθεί για παράδειγμα στη Τράπεζα Κύπρου ή στην Ελληνική Τράπεζα ή και οποιαδήποτε άλλη τράπεζα και να πάρει ένα απλό τρεχούμενο. Γιατί ενώ μια εταιρεία χρειάζεται κάποιες χιλιάδες ευρώ, το κράτος χρειάζεται κάποια δισεκατομμύρια.
Που βρίσκει αυτά τα λεφτά που χρειάζεται το κράτος;
Τα κράτη εκδίδουν «ομόλογα». Τι είναι ομόλογα; Θυμάστε όταν ήσασταν μικροί και σας έφερναν δώρα «ομολογίες»;. Κάπως έτσι. Είναι ένα χαρτί που εκδίδει το κράτος, τους δίνεις μετρητά και υπόσχονται ότι θα σου πληρώσουν το ποσό που γράφει στην ομολογία με Χ τόκο σε Χ χρόνο.
Από πού δανείζετε λοιπόν το κράτος αυτά τα λεφτά και ποιοι αγοράζουν τα ομόλογα;
Όπως ο γιατρός, ο λογιστής και οποιοσδήποτε επαγγελματίας στη Κύπρο έχει ταμείο συντάξεως, ή ταμείο προνοίας, έτσι και σε όλες τις χώρες του κόσμου. Κάθε τέλος του μήνα βάζουμε ένα ποσό, έτσι που όταν αφυπηρετήσουμε να παίρνουμε μια σύνταξη, ή το ταμείο προνοίας μας. Τα ταμεία αυτά, επειδή παίρνουν χρήμα σήμερα και πρέπει να το δώσουν πίσω σε 20-30 χρόνια στο δικαιούχο κάπου πρέπει να τα επενδύσουν.
Σκεφτείτε πόσα δις ή και τρις εκατομμύρια ευρώ διαχειρίζεται το ταμείο συντάξεων αστυνομικών Αμερικής, το ταμείο προνοίας γιατρών Αμερικής κ.α. Αυτά τα ταμεία δεν μπορούν εύκολα να παν σε μια τράπεζα και να ρίξουν όλο αυτά τα χρήματα σε μια κατάθεση και να παίρνουν επιτόκιο. Καμιά τράπεζα δεν τους σηκώνει να τους δίνει επιτόκιο. Αγοράζουν συνεπώς μεταξύ άλλων και ομόλογα κρατών. Δανείζουν δηλαδή κράτη.
Με ποια κριτήρια αυτά τα ταμεία αγοράζουν τα ομόλογα των κρατών;
Υπάρχουν οι πιστοληπτικές εταιρείες. Moody’s, Fitch, Standard and Poor’s. Αυτές οι εταιρείες έχουν τους οικονομολόγους τους, που κάθονται και αξιολογούν τα διάφορα κράτη και τις οικονομίες τους. Πόσο γερή είναι η οικονομία του κάθε κράτους, πόσα χρωστά, τι υποχρεώσεις έχει, πόσα «βγάζει» κλπ
Ανάλογα με το πόσο καλή και σταθερή είναι η οικονομία είναι και η βαθμολογία. ΑΑΑ σημαίνει ότι τα λεφτά που θα δανείσεις σε αυτό το κράτος θα τα πάρεις όλα πίσω και είναι βέβαιη η επένδυση. Από το C και κάτω σημαίνει ότι η χώρα αντιμετωπίζει πολλές οικονομικές δυσκολίες στα πρόθυρα της χρεωκοπίας και άρα υπάρχει μεγάλο ρίσκο ο επενδυτής να χάσει τα λεφτά του. Απλά μαθηματικά. Αν η επένδυση είναι σίγουρη άρα ΑΑΑ το ομόλογο που θα πωλήσει το κράτος δίνει πολύ χαμηλό επιτόκιο. Πχ. 0,28%. Δανείζεται δηλαδή το κράτος 1 δις και πρέπει να επιστρέψει πίσω 1 δις συν τόκο 0,28. Αν δεν είναι ψηλή η πιστοληπτική ικανότητα και το κράτος πάει κατά διαόλου δηλαδή κάπου στο C η βαθμολογία, τότε το επιτόκιο εκτοξεύεται Π.χ. 10%. Εφόσον το κράτος είναι C στη βαθμολογία κανένας δεν ενδιαφέρεται να αγοράσει τα ομόλογά σου και άρα όσα κερδίζεις πρέπει να ξοδεύεις διαφορετικά το κράτος πτωχεύει. Κατάλογος όλων των πιστοληπτικών κατηγοριών εδώ.
Από το ΑΑΑ μέχρι και το πάτο, κάθε φορά που μειώνεται έστω και ελάχιστα η πιστοληπτική ικανότητα, αυξάνεται το επιτόκιο που δανείζεσαι και το αντίστροφο. Πως για παράδειγμα ένας εκατομμυριούχος θα πάει να πάρει ένα μικρό δάνειο. Σίγουρα η τράπεζα θα του δώσει χαμηλό επιτόκιο. Αν πάει ένας φτωχός στα όρια της χρεωκοπίας θα του χρεώσουν πολύ αυξημένο επιτόκιο και θα του ζητήσουν και 2-3 εγγυητές.
Αν και η Κύπρος είχε πολύ γερή οικονομία, εντούτοις τα τελευταία χρόνια χάσαμε την πιστοληπτική μας ικανότητα και άρα δεν μπορούσαμε να δανειστούμε από τις «αγορές» πουλώντας ομόλογα για να καλύψουμε τις τρέχουσες μας υποχρεώσεις.
Αποταθήκαμε στη Τρόικα. Τρόικα είναι λέξη Ρωσσική και σημαίνει τιμερής ή τριπλός. Χρησιμοποιείτο ο όρος σε Ρωσσία και Ουγγαρία τον 17ο αιώνα, για άμαξες που την σέρνουν 3 άλογα. Την σύγχρονη οικονομική “Τρόικα” την αποτελούν το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αυτοί οι 3 θεσμοί επειδή αποτελούνται από 3 αντίστοιχους υγιείς οργανισμούς με μέλη με δυνατές οικονομίες, τα δικά τους ομόλογα είναι πολύ φτηνά, δηλαδή δανείζονται με πολύ χαμηλό επιτόκιο. Άρα δανείζονται αυτοί με χαμηλό επιτόκιο και μας δανείζουν και εμάς που δεν μπορούμε να δανειστούμε. Είναι όμως πιο σκληροί και από τους Ναζί. Γιατί; Αν δεν πάρουν πίσω τα λεφτά τους εγγυημένα, τότε θα χάσουν από τη πιστοληπτική τους ικανότητα και άρα θα δανείζονται πιο ακριβά και οι ίδιοι και άρα δεν θα μπορούν να βοηθούν χώρες που αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα. Συνεπώς απαιτούν σκληρότατες δημοσιονομικές και άλλες ρυθμίσεις για να διασφαλίσουν στο μέγιστο ότι θα πάρουν πίσω τα λεφτά τους.
Το να «βγούμε από το μνημόνιο» σημαίνει ότι η πιστοληπτική ικανότητα της χώρας μας θα επανέλθει σε τέτοια επίπεδα, που τα ομόλογά μας θα πωλούνται στο διεθνές «παζάρι» με χαμηλό επιτόκιο, άρα δεν θα χρειαζόμαστε τα λεφτά της Τρόικας για να βγάλουμε το μήνα.
Άρα κάθε φορά που ακούμε ότι η πιστοληπτική ικανότητα της χώρας μας ανεβαίνει, σημαίνει ότι η γενικότερη οικονομία του κράτους πάει καλά και ότι δανείζεται με πολύ πιο χαμηλό επιτόκιο και άρα μπορούμε να απαλλαχτούμε από τα κελεύσματα των δανειστών μας. Εφόσον μπορεί το κράτος να δανειστεί με χαμηλά επιτόκια, μπορεί να δανειστεί και για να κάνει αναπτυξιακά έργα, επιχορηγήσεις κλπ που τώρα στο μνημόνιο δεν συμπεριλαμβάνονται τέτοια κονδύλια. Για αυτό λεν οτι τα μνημόνια δεν προωθούν την ανάπτυξη. Για αυτό κάποτε ακούτε κάποιους λαϊκιστές να αναφέρουν «ευημερία των αριθμών και όχι των ανθρώπων». Όλα έρχονται σιγά σιγά.
Διογένης
You must be logged in to post a comment.