Η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΚ) ενέκρινε την Τετάρτη την Έκθεση προόδου του 2014 για την Τουρκία, της Ολλανδής Ευρωβουλευτή της Προοδευτικής Συμμαχίας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, Κάτι Πίρι, με 432 ψήφους υπέρ, 94 κατά και 127 αποχές.
Οι ευρωβουλευτές υπερψήφισαν τροπολογία η οποία “καταδικάζει την πολιτική εποικισμού της Τουρκίας και καλεί την Τουρκία να απόσχει από την περαιτέρω εγκατάσταση Τούρκων πολιτών στα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου, η οποία αντιβαίνει στη Σύμβαση της Γενεύης και στις αρχές του διεθνούς δικαίου και ζητεί από την Τουρκία να θέσει τέλος σε κάθε είδους ενέργεια, που μεταβάλλει τη δημογραφική ισορροπία του νησιού και, ως εκ τούτου, συνιστά εμπόδιο σε μια μελλοντική λύση”.
Με άλλη τροπολογία που υπερψηφίστηκε, το ΕΚ υπενθυμίζει τις σχετικές αποφάσεις του ΕΔΑΔ και καλεί την τουρκική κυβέρνηση να σταματήσει αμέσως την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Κυπρίων πολιτών και να παύσει να τους παρεμποδίζει από το να απολαμβάνουν και να ασκούν τα δικαιώματά τους στην ιδιοκτησία, τη θρησκεία και άλλα ανθρώπινα δικαιώματα που απορρέουν από τη συνταγματική τάξη της Κυπριακής Δημοκρατίας και το κοινοτικό κεκτημένο, καθώς και από τις θεμελιώδεις αρχές και αξίες της ΕΕ.
Ειδικότερα σε ό,τι αφορά τις κυπρογενείς υποχρεώσεις της Τουρκίας προς την ΕΕ, η Έκθεση αναφέρει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστηρίζει σθεναρά την επανένωση της Κύπρου, με βάση μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη διευθέτηση και για τις δύο κοινότητες, υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και σύμφωνα με τις συναφείς αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και τις αξίες και τις αρχές στις οποίες εδράζεται η ΕΕ, για μια δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία με ενιαία κυριαρχία, ενιαία διεθνή νομική προσωπικότητα και ενιαία ιθαγένεια, με πολιτική ισότητα μεταξύ των δύο κοινοτήτων και ίσες ευκαιρίες για όλους τους πολίτες της.
Καλεί την Τουρκία να αρχίσει να αποσύρει τα στρατεύματά της από την Κύπρο και να μεταβιβάσει την περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου στη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών σύμφωνα με την απόφαση 550 (1984) του ΣΑ των ΗΕ.
Παράλληλα, καλεί την Κυπριακή Δημοκρατία να ανοίξει το λιμάνι της Αμμοχώστου υπό την εποπτεία των τελωνειακών αρχών της ΕΕ, προκειμένου να προωθηθεί ένα θετικό κλίμα που θα οδηγήσει στην επιτυχή περάτωση των τρεχουσών διαπραγματεύσεων για την επανένωση και να επιτραπεί στους Τουρκοκυπρίους να εμπορεύονται με την ΕΕ με νόμιμο και αποδεκτό από όλους τρόπο.
Επίσης, Τουρκία καλείται να επιτρέψει την πλήρη πρόσβαση της Επιτροπής Αγνοουμένων σε όλα τα σχετικά αρχεία και τις στρατιωτικές ζώνες στο βόρειο τμήμα της Κύπρου με σκοπό την εκταφή, καθώς και να παράσχει όλες τις σχετικές πληροφορίες που θα οδηγήσουν στον εντοπισμό των λειψάνων που έχουν μετακινηθεί και ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο έργο της Επιτροπής Αγνοουμένων.
Η τουρκική κυβέρνηση καλείται να υπογράψει και να κυρώσει, χωρίς άλλη καθυστέρηση, τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και υπογραμμίζεται το έννομο δικαίωμα της Δημοκρατίας της Κύπρου να συνάπτει διμερείς συμφωνίες σε σχέση με την αποκλειστική οικονομική ζώνη της.
Το ΕΚ εκφράζει τη δυσαρέσκειά του για την άρνηση της Τουρκίας να εκπληρώσει την υποχρέωσή της για πλήρη και χωρίς διακρίσεις εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου της συμφωνίας σύνδεσης ΕΚ-Τουρκίας έναντι όλων των κρατών μελών και υπενθυμίζει ότι η άρνηση αυτή εξακολουθεί να έχει σοβαρό αντίκτυπο στη διαδικασία διαπραγμάτευσης.
Η Έκθεση δεν περιλαμβάνει αναφορές για άνοιγμα κεφαλαίων στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την ΕΕ, ύστερα από έντονες πιέσεις που ασκήθηκαν προς την εισηγήτρια της Έκθεσης Κάτι Πίρι, ιδιαίτερα από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα.
Παράλληλα, οι Ευρωβουλευτές ενέκριναν τροπολογία που παραπέμπει στο ψήφισμα της 15ης Απριλίου 2015 που αναγνώριζε και καταδίκαζε τη γενοκτονία των Αρμενίων, θέμα για το οποίο πρόσφατα ο Τούρκος Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Βολκάν Μποζκίρ είχε προβεί σε υποδείξεις προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να μην προχωρήσει στην έγκριση Έκθεσης Προόδου που να περιλαμβάνει αναφορές στη Γενοκτονία των Αρμενίων, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι “αν αυτή η έκθεση εγκριθεί με αναφορά στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τα γεγονότα του 1915, τότε θα κηρυχθεί άκυρη από την Τουρκία”.
Σεβασμός ΜΜΕ, καταπολέμηση διαφθοράς, εντατικοποίηση συνεργασίας με ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής
Η Έκθεση καλεί την Τουρκία να θέσει τη διαδικασία μεταρρυθμίσεων στο επίκεντρο της εσωτερικής πολιτικής της και να δεσμευθεί απερίφραστα στις δημοκρατικές αρχές και αξίες, που αποτελούν τον πυρήνα της ΕΕ, καθώς και να σεβαστεί την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, την ελεύθερη έκφραση και την ανεξαρτησία του δικαστικού συστήματος και χαιρετίζει το αποτέλεσμα των εκλογών στην Τουρκία.
Ειδικότερα, οι Ευρωβουλευτές εκφράζουν ανησυχίες για την ανεξαρτησία, την αμεροληψία και την αποτελεσματικότητα του δικαστικού σώματος και το διαχωρισμό των εξουσιών στην Τουρκία. Προτρέπουν, ακόμα, την τουρκική κυβέρνηση να εξασφαλίσει την ελευθερία του Τύπου ως ζήτημα προτεραιότητας και τονίζουν ότι οι πρόσφατες ενέργειες της τουρκικής κυβέρνησης εναντίον της ελευθερίας του Τύπου και της πολυφωνίας είναι ασυμβίβαστες με τα θεμελιώδη δικαιώματα που αναγνωρίζει η ΕΕ.
Το Κοινοβούλιο καταδικάζει τις απόπειρες της τουρκικής κυβέρνησης να απαγορεύσει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε ιστότοπους, ενώ παράλληλα η Τουρκία καλείται να επιδείξει μεγαλύτερη πολιτική βούληση σχετικά με τη δημιουργία ενός κατάλληλου νομικού πλαισίου για την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Τονίζεται, επίσης, από πλευράς των ευρωβουλευτών ότι η εντατικοποίηση του διαλόγου και της συνεργασίας με την ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής είναι άκρως σημαντική και η Τουρκία πρέπει να χρησιμοποιήσει όλους τους πόρους που διαθέτει για την καταπολέμηση τρομοκρατικών ομάδων, όπως το Ισλαμικό Κράτος.